Đây là việc có tầm xa nhất trong cả trang này, và nó mất hai phút. Không phải kể lại cho cả nhà nghe, mà là làm cùng nhau một lần — vì cái gì làm bằng tay thì người ta nhớ, còn nghe kể thì quên.
Bốn phép so đó là gì
- Nghe: bịt lần lượt từng tai và so mức nghe
- Thở: bịt lần lượt từng lỗ mũi và so độ thông
- Hạch: sờ nhẹ dọc hai bên cổ bằng cùng một lực
- Mặt: chạm nhẹ hai bên má môi
- Và soi gương so hai mí mắt
Năm dòng này là toàn bộ nội dung cần dạy, và chúng đọc hết trong mười giây.
Vì sao phải làm cùng nhau chứ đừng kể lại
- Vì làm bằng tay một lần thì người ta nhớ
- Còn nghe kể thì quên trong tuần
- Làm cùng nhau cũng cho mỗi người biết trạng thái bình thường của chính họ
- Và đó mới là cái mốc để so về sau
- Mục thứ ba là lợi ích lớn nhất
Mục cuối là điều đáng nhất, và không có mốc thì phép so không nói được gì.
Bao lâu nên làm lại một lần
- Mỗi người tự làm mỗi tháng một lần là đủ
- Và cả nhà cùng rà lại mỗi năm một lần
- Không cần làm dày hơn
- Kiểm liên tục chỉ làm người ta lo chứ không cho thêm thông tin
- Mục thứ hai là nhịp của cả nhà
Mục cuối là ranh giới, và nó giữ cho việc này lành mạnh.
Dạy cho người cao tuổi thì lưu ý gì
- Làm chậm, làm cùng họ
- Và viết ra một tờ để dán
- Người cao tuổi thường giữ tờ giấy tốt hơn giữ lời nói
- Và họ cũng là nhóm cần phép so này nhất
- Mục cuối là lý do nên bắt đầu từ họ
Mục thứ ba là điều rất thật, và nó là lý do tờ dán tủ tồn tại.
Về việc chọn một buổi nào cả nhà có mặt
- Làm vào một buổi cả nhà đang vui, không làm vào lúc ai đang lo
- Sau bữa cơm là thời điểm tự nhiên nhất
- Không cần dựng thành một buổi họp
- Chỉ cần hai phút trước khi ai đó đứng lên
- Mục đầu là điều quan trọng
Mục cuối là cách làm nhẹ nhất, và nó không tạo cảm giác nặng nề.
Về việc bắt đầu bằng phép dễ nhất
- Bắt đầu bằng phép thở, vì ai cũng làm được ngay
- Rồi tới phép nghe, cũng rất dễ
- Hai phép tay là sờ hạch và chạm mặt, làm sau
- Thứ tự đó làm buổi dạy trôi từ dễ tới khó
- Mục đầu là nơi nên mở đầu
Mục cuối là lý do, và bắt đầu bằng phép sờ hạch thường làm người ta ngại.
Về việc nói rõ mục đích trước khi dạy
- Nói trước: đây là để biết khi nào đi khám, không phải để tự đoán bệnh
- Một câu đó giữ cho cả nhà không lo quá
- Và nó cũng giữ cho không ai tự chẩn đoán
- Nói câu đó trước khi hướng dẫn thao tác
- Mục thứ hai là lợi ích chính
Mục cuối là thứ tự đúng, và nói sau thì nó không kịp gỡ nỗi lo.
Về việc mỗi người ghi trạng thái bình thường của mình
- Sau khi làm, mỗi người ghi một dòng: hôm nay hai bên như nhau
- Hoặc ghi nếu thấy có gì khác nhẹ
- Cất vào bìa hồ sơ của nhà
- Dòng đó là mốc cho mọi lần so sau này
- Mục thứ tư là giá trị thật
Mục cuối là điều làm buổi dạy có ích lâu dài, và nó chỉ là một dòng chữ.
Về việc dạy cho trẻ lớn
- Với con đã lớn thì dạy như với người lớn, nhưng nhấn phần nói ra
- Điều cần ở tuổi đó là nói với cha mẹ khi thấy khác lạ
- Vì trẻ tuổi đó thường im lặng về thân thể mình
- Dạy phép so cũng là cách mở đường cho việc nói ra
- Mục thứ ba là điều rất thật
Mục cuối là lợi ích kèm theo, và nó có giá trị ngoài chuyện vùng vòm.
Về việc nhắc lại mỗi năm một lần
- Đặt một lời nhắc hằng năm, cùng ngày dễ nhớ
- Buổi rà đó gồm: làm lại bốn phép so, kiểm giấy tờ y tế, đọc lại tờ dán tủ
- Mười phút mỗi năm cho cả nhà
- Đó là toàn bộ công sức mà chuyên mục này đòi
- Mục thứ hai là nội dung buổi rà
Mục cuối là điều đáng nói, và nó cho thấy việc này khả thi tới mức nào.
Tự so hai bên — bên nào khác
- Nghe: bịt lần lượt từng tai, so mức nghe hai bên
- Thở: bịt lần lượt từng lỗ mũi, so độ thông hai bên
- Hạch: sờ nhẹ dọc hai bên cổ bằng cùng một lực
- Mặt: chạm nhẹ hai bên má và môi, soi gương so hai mí mắt
- Bên nào khác rõ và kéo dài thì đi khám tai mũi họng và nói rõ bên nào
Đây là bản chuẩn của cả trang, và nó là phần nên chép ra tờ dán tủ.
Một bên thì phải nói ra; hai bên thì thường là chuyện khác
- Dạy bốn phép so chỉ có nghĩa khi dạy kèm câu này
- Vì phép so cho biết bên nào khác, còn câu này cho biết phải làm gì
- Thiếu câu này thì phép so thành một thói quen lo lắng
- Có câu này thì nó thành một công cụ
- Mục thứ hai là cách hai thứ đi cùng nhau
Mục cuối là khác biệt giữa hai kết cục, và nó quyết định buổi dạy thành công hay không.
Đi khám ở đâu — và khám cái gì
- Chuyên khoa tai mũi họng, cho người thấy một bên khác và kéo dài
- Với trẻ thì chuyên khoa tai mũi họng nhi
- Nói rõ dấu hiệu ở bên nào và từ khi nào
- Nói rõ yếu tố gia đình nếu trong họ có người từng mắc
- Mọi chẩn đoán và mọi quyết định điều trị đều thuộc về bác sĩ
Năm dòng này cũng nên chép ra tờ dán tủ, vì lúc cần thì không ai kịp tra lại.
Dấu hiệu phải đi ngay
- Ù tai hoặc nghe kém một bên, kéo dài
- Nghẹt mũi một bên không đổi bên
- Hạch cổ một bên, cứng, không đau, không nhỏ lại
- Chảy máu mũi lặp lại một bên
- Tê một bên mặt, nhìn đôi, hoặc sụp mi mới có
Năm dòng này là phần cuối của tờ dán tủ, và chúng là điều cả nhà cần nhớ nhất.
Câu hỏi thường gặp
Bốn phép so đó là gì?
Nghe: bịt lần lượt từng tai và so mức nghe. Thở: bịt lần lượt từng lỗ mũi và so độ thông. Hạch: sờ nhẹ dọc hai bên cổ bằng cùng một lực. Mặt: chạm nhẹ hai bên má môi và soi gương so hai mí mắt.
Vì sao phải làm cùng nhau chứ đừng kể lại?
Vì làm bằng tay một lần thì người ta nhớ, còn nghe kể thì quên trong tuần. Làm cùng nhau cũng cho mỗi người biết trạng thái bình thường của chính họ, và đó mới là cái mốc để so về sau.
Bao lâu nên làm lại một lần?
Mỗi người tự làm mỗi tháng một lần là đủ, và cả nhà cùng rà lại mỗi năm một lần. Không cần làm dày hơn — kiểm liên tục chỉ làm người ta lo chứ không cho thêm thông tin.
Dạy cho người cao tuổi thì lưu ý gì?
Làm chậm, làm cùng họ, và viết ra một tờ để dán. Người cao tuổi thường giữ tờ giấy tốt hơn giữ lời nói, và họ cũng là nhóm cần phép so này nhất.